assahihمقالات - تاریخ اهل بیت علیهم السلام   
نویسنده سید علیرضا عالمی  
1387/10/02 ساعت 01:37:10

مؤلف کتاب:
assahihسید جعفر مرتضی عاملی محقق ‌و نويسنده  برجسته شيعه در سال 1364ق، در جبل عامل لبنان دیده به جهان گشود، در سال 1382 ق. جهت تحصیل علوم دینی به نجف اشرف مهاجرت کرد و پس از شش سال به حوزه علمیه قم منتقل و بيش از دو دهه در اين حوزه پربركت به تحصيل، تدريس و پژوهش پرداخت. از این بزرگوار تاکنون بالغ بر بیست عنوان کتاب منتشر شده است که معروفترین و گسترده ترین آنها کتاب الصحیح من سیره النبی الاعظم(ص) در زندگاني رسول الله(ص) می باشد كه تاکنون تاليف اين مجموعه كه 35جلد مي باشد به پايان رسيده است. چاپ جدید این کتاب در 35 جلد توسط انتشارات دارالحدیث قم عرضه شده است.



محتوای کتاب :
جلد نخست الصحیح من سیره النبی(ص) به مباحث تمهیدی درباره تاریخ صدر اسلام پرداخته و روش تدوین کتاب را یاد آور شده است، وی در جلد اول سعی کرده سیاستهای حاکمان اموی و عباسی در مخالفت با سنت پیامبر(ص) را تبین نماید و بعضی از تلاشهای آنان در جهت تحریف سنت پیامبر اسلام را بازگو كند، علامه سيد جعفر مرتضی در جلد اول توجه خاصی ‌به این مهم دارد که تحریف و پوشاندن حقایق صدر اسلام بعدها در ‌تاریخنگاری ‌تاثیر ‌فوق العاده داشته است، به اعتقاد او منع تدوین حدیث، وارد شدن فرهنگ یهود و اهل کتاب، عدالت صحابه و طرد روایات راویان شیعه و فضیلت تراشی‌ برای ‌بزرگان اهل‌ سنت از جمله مواردی است که مانع اصلی ثبت دقیق سیره پیامبر اعظم(ص) بوده ‌است.
جلد دوم کتاب درواقع شروع مباحث تاریخ اسلام می باشد توصیف جزیره العرب، بیان تاریخ کعبه، جایگاه و منزلت قریش، ذکر دوران ‌کودکی ‌رسول الله‌(ص)، ارزيابي ‌و نقد داستان شق صدر و داستان اولین ‌‌مسافرت ‌پیامبر ‌به شام، بعثت رسول اعظم(ص) و ایمان آوردن ‌برخی از صحابه از موضوعات اصلی اين مجلد می باشد .
جلد سوم کتاب ‌دربرگيرنده معراج رسول الله(ص)، هجرت مسلمین به حبشه و شعب ابی‌طالب، سفر به‌طائف، ‌بیعت با مردم مدینه(انصار) و هجرت به مدینه مي‌باشد البته مؤلف نظرات ‌و انتقادات خود را در ‌لابلای مطالب‌ به نحو صریح عنوان می‌دارد و اشاراتی به تبعات‌ و بهره برداریهای بعضی نقل قولهای ساختگی در آینده(بخصوص در دورة بنی امیه و بنی عباس) دارد.
مجلد چهارم با حضور پیامبر(ص)‌ در مدینه و چگونگی شکل‌گیری حکومت اسلامی و اقدامات پیامبر(ص) در راستاي برپايي جامعه اسلامي‌ آغاز می‌شود و مسائل اعتقادی مانند روزه و جهاد تبین می شود اين مجلد سرايا و غزوات پیامبر(ص) تا قبل از جنگ بدر را نيز شامل است.
در جلد پنجم کتاب- تاریخ پیامبر از جنگ بدر تا رخدادهای قبل از جنگ احد به صورت‌ کامل مورد ارزيابي‌ قرار گرفته ‌است. علامه در این مجلد نقل ‌قولهای بسیاری را‌ از نظر سندی و محتوایی مورد ارزشیابی قرار داده که در نوع خود جالب توجه است .
در مجلد ششم کتاب مؤلف بطور وسیع از جنگ احد و برخی رخدادها و جریانات مربوط به یهودیان در مدینه و مشکلاتی که برای حکومت نوپای اسلامی بوجود آوردند سخن رانده‌ است.
مجلد هفتم بطور گسترده به حادثه رجیع و بئر معونه می‌پردازد .
جلد هشتم کتاب، به غزوة بنی‌نضیر و جریانات مربوط به جنگ احزاب(خندق) اختصاص یافته است .مجلد نهم کتاب به طور کامل به جنگ خندق می پردازد.
جلد دهم فهارس جلدهای قبل می باشد و آخرین مجلدی که از کتاب الصحیح من سیره النبی الاعظم (ص) انتشار یافته بصورت عمده به جریانات غزوة بنی قریظه و مریسیع اختصاص یافته است .
شیوة تالیف:
آیت‌الله ‌علامه‌ سید ‌جعفر مرتضی حسینی عاملی با بهره‌گیری ‌از تسلطی که بر علوم اسلامی چون، کلام، فقه، حدیث‌، تفسیر و ادبیات داشت ‌شروع به نگارش ‌این ‌کتاب ‌نمود؛ مؤلف‌ دلیل نامگذاری کتاب به الصحیح را چنین ابراز می‌دارد:
شناخت تاریخ ‌صحیح، ‌اسلوب ‌و قواعدی ‌دارد ‌که ‌اگر بر آن‌ اساس سیر کنیم قادر خواهیم بود به تاریخ صحیح ‌و مطمئن دست یابیم  .
به همین دلیل او معیارهای علمی ‌شناخت اخبار صحیح ‌را در ‌یک فصل عنوان می‌کند و شالوده کتاب را بر همین اساس بنیان‌ می‌گذارد، لذا این ‌کتاب ‌در بین کتب سیره پیامبر اعظم(ص) از خصوصیات ‌متمایزی برخوردار است چرا که اکثر کتب سیره به شیوه روایی یا ترکیبی ‌‌تنظیم شده‌اند،
ارزيابي محتوي (امتيازات وكاستي ها)
از امتیازات این اثر ارزشمند علاوه بر تتبع و دقت نظر و چندجانبه بودن آن (تاريخي قرآني ؛ كلامي و...)؛ تحلیل کاملا نقادانه تاریخی‌ آن می‌باشد که‌ در جای‌جای مباحث ‌به وضوح مشهود می‌باشد. البته علامه ‌غالبا در تحلیلهای خود از بینش ‌کلامی ‌و فکری خود استفاده می‌کند و دیدگاهها و استنباطهای خویش را عنوان می‌دارد به ‌بیان دیگر مباحث تاریخی او با اعتقادات ‌کلامی اش عجین می‌باشد پررنگ بودن مباحثی چون عصمت و تقیه از این مهم حکایت می‌کند؛ از خصوصیات دیگر این کتاب نتیجه‌گیری از تحلیلها، و به‌بیان دیگر اجتهادی بودن تحلیلهای او است، بدین بیان که پس‌ از جمع‌آوری داده‌‌‌ها و اخبار تاریخی و ارزیابی و تحلیل متون، ارتباطی منطقی بین آنها برقرار میکند و از آنجا وارد جمع بندي اجتهاد و نتیجه‌گیری می شود مانند موارد فراوانی چون ‌آغاز وحی، داستان شق صدر، اسلام آوردن ابوذر و دشمنی یهود با اسلام و....
درضمن قلم شيوا؛ روان و اسلوب نگارشی مستحكم او ستودني است. شايد عمده ترين كاستي كتاب آن باشد كه مؤلف بزرگوار به جريانات تاريخي عصر پيامبر اسلام(ص) به صورت يكسان نپرداخته است و به بعضي از جريانها و رويدادها توجه ‌ويژه‌ايي داشته درحالي كه از كنار برخي ديگر به آساني گذر كرده است .
منابع كتاب:
او در گزارشات خود از کتب گوناگون (تاريخي؛ كلامي؛ تفسيري و...) اهل سنت و شیعه استفاده کرده است اگرچه بیشتر منابع مورد استفاده او از کتب اهل سنت می باشد ولي آنچه در تاليف او مشهود است دید کاملا نقادانه او نسبت به منابع اهل سنت می باشد. جلد اول اين كتاب دو بار به فارسي برگردانده شده است  اين مجموعه در سال 1371ش(1413ق)جايزه كتاب سال جمهوري اسلامي ايران در زمينه سيره رسول الله(ص) را به خود اختصاص داد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید